بررسی گزیده جهان فولاد از بازارهای صادراتی ایران نشان میدهد که صادرات فولاد ایران همچنان از مزیت قیمت، موقعیت جغرافیایی و دسترسی به بازارهای منطقه برخوردار است؛ اما افزایش هزینه حمل، محدودیت انرژی، مشکلات انتقال پول و حضور پررنگتر رقبا، شرایط را برای صادرکنندگان ایرانی دشوارتر کرده است.
فولاد ایران هنوز مشتری دارد. عراق، افغانستان، پاکستان، عمان و بازارهای آسیای میانه همچنان از مهمترین بازارهای بالقوه و بالفعل محصولات فولادی ایران هستند.
با این حال، بازار صادراتی امروز با چند سال قبل تفاوت کرده است.
در گذشته، نزدیکی جغرافیایی و قیمت رقابتی میتوانست بخش بزرگی از مسیر فروش را برای تولیدکننده ایرانی هموار کند. امروز خریدار خارجی علاوه بر قیمت، به زمان تحویل، هزینه حمل، امنیت مسیر، نحوه پرداخت و استمرار تأمین نیز توجه میکند.
به همین دلیل، صادرات فولاد ایران در سال ۲۰۲۶ بیش از هر زمان دیگری به مجموعهای از عوامل خارج از خط تولید وابسته شده است.
قیمت بیلت صادراتی ایران به ۴۰۵ تا ۴۱۰ دلار رسید
یکی از مهمترین نشانههای وضعیت فعلی بازار، کاهش قیمت بیلت صادراتی ایران است.
براساس آخرین ارزیابیهای بازار در نیمه دوم سپتامبر ۲۰۲۶، قیمت پیشنهادی بیلت صادراتی ایران در محدوده ۴۰۵ تا ۴۱۰ دلار به ازای هر تن FOB قرار گرفته است.
همچنین یک محموله حدود ۱۰ هزار تنی بیلت با قیمت نزدیک به ۴۰۶ دلار FOB معامله شده است.
برای مقایسه، در اوایل سپتامبر قیمت بیلت صادراتی ایران در محدوده ۴۱۰ تا ۴۱۵ دلار FOB قرار داشت و یک معامله حدود ۱۰ هزار تنی نیز با قیمت ۴۱۳ دلار FOB گزارش شده بود.
این تغییر یعنی بازار تنها طی حدود دو هفته چند دلار دیگر پایین آمده است.
قیمت اسلب صادراتی ایران نیز در محدوده تقریبی ۴۱۰ تا ۴۱۵ دلار FOB قرار گرفته است.
این ارقام نشان میدهد که تولیدکنندگان ایرانی برای حفظ بازارهای صادراتی همچنان ناچارند روی قیمت رقابت کنند.
اما پرسش مهم این است که تا چه اندازه کاهش قیمت FOB میتواند افزایش هزینههای لجستیک، بیمه و نقلوانتقال پول را جبران کند.
کاهش ارزش ریال و اثر آن بر صادرات فولاد ایران
یکی از دلایل فشار فروش در بازار صادراتی، کاهش ارزش ریال است.
در هفتههای گذشته، ارزش ریال طی یک دوره کوتاه حدود ۱۵ درصد در برابر دلار کاهش یافت. این اتفاق از یک طرف میتواند صادرات را برای تولیدکننده ایرانی جذابتر کند، زیرا درآمد صادراتی به ارز خارجی دریافت میشود.
اما از طرف دیگر، کاهش ارزش پول ملی هزینه تأمین تجهیزات، قطعات، مواد مصرفی و برخی مواد اولیه وارداتی را افزایش میدهد.
در نتیجه رابطه کاهش ارزش ریال و صادرات فولاد ایران الزاماً ساده نیست.
ممکن است تولیدکننده در ظاهر قدرت بیشتری برای کاهش قیمت دلاری داشته باشد، اما همزمان با افزایش هزینههای داخلی و هزینه جایگزینی مواد و تجهیزات مواجه شود.
در همین دوره، قیمت ورق گرم در بازار داخلی ایران به محدوده تقریبی ۵۳۷ تا ۵۸۹ دلار EXW رسید؛ افزایشی که بخش مهمی از آن به کاهش ارزش ریال و افزایش هزینه جایگزینی مرتبط بود و نه رشد جدی تقاضای واقعی.
عراق؛ همچنان یکی از مهمترین بازارهای صادراتی فولاد ایران
بازار فولاد عراق همچنان یکی از مهمترین مقاصد محصولات فولادی ایران است.
فاصله کوتاه، امکان حمل زمینی، پروژههای ساختمانی و زیرساختی و سابقه طولانی تجارت میان دو کشور باعث شده عراق جایگاه ویژهای در صادرات فولاد ایران داشته باشد.
در اوایل سپتامبر، میلگرد ایران در بازار عراق در محدوده تقریبی ۵۵۰ دلار در هر تن تحویلشده معامله میشد.
در نیمه دوم ماه نیز ورق گرم ایران برای ارسال از مسیر شلمچه حدود ۵۸۰ تا ۵۹۰ دلار FCA پیشنهاد شد.
با این حال، بخشی از این پیشنهادها هنوز به معامله قطعی تبدیل نشدهاند.
این موضوع نشان میدهد حتی در بازاری مانند عراق، که ایران از مزیت جغرافیایی قابل توجهی برخوردار است، قیمت دیگر تنها عامل تعیینکننده نیست.
خریداران عراقی امروز پیشنهادهای ترکیه، چین و سایر عرضهکنندگان منطقه را نیز مقایسه میکنند.
بنابراین حفظ سهم ایران در بازار فولاد عراق بیش از گذشته به تحویل منظم، قیمت نهایی مناسب و شبکه توزیع کارآمد وابسته است.
افغانستان؛ بازار مهمی که رقبا وارد آن شدهاند
افغانستان سالها یکی از بازارهای طبیعی صادرات کالا و محصولات فولادی ایران بوده است.
اما آمارهای تازه یک هشدار مهم برای صادرکنندگان ایرانی دارند.
براساس اظهارات رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان، صادرات ایران به افغانستان در ماههای اخیر دستکم ۲۵ درصد کاهش یافته است.
همزمان صادرات ازبکستان به افغانستان حدود ۴۲ درصد افزایش یافته است.
این دو عدد در کنار هم اهمیت زیادی دارند.
بازار افغانستان از بین نرفته است؛ بخشی از تقاضایی که قبلاً توسط ایران تأمین میشد در حال حرکت به سمت تأمینکنندگان دیگر است.
فولاد ایران هنوز مشتری دارد. عراق، افغانستان، پاکستان، عمان و بازارهای آسیای میانه همچنان از مهمترین بازارهای بالقوه و بالفعل محصولات فولادی ایران هستند.
با این حال، بازار صادراتی امروز با چند سال قبل تفاوت کرده است.
در گذشته، نزدیکی جغرافیایی و قیمت رقابتی میتوانست بخش بزرگی از مسیر فروش را برای تولیدکننده ایرانی هموار کند. امروز خریدار خارجی علاوه بر قیمت، به زمان تحویل، هزینه حمل، امنیت مسیر، نحوه پرداخت و استمرار تأمین نیز توجه میکند.
به همین دلیل، صادرات فولاد ایران در سال ۲۰۲۶ بیش از هر زمان دیگری به مجموعهای از عوامل خارج از خط تولید وابسته شده است.
قیمت بیلت صادراتی ایران به ۴۰۵ تا ۴۱۰ دلار رسید
یکی از مهمترین نشانههای وضعیت فعلی بازار، کاهش قیمت بیلت صادراتی ایران است.
براساس آخرین ارزیابیهای بازار در نیمه دوم سپتامبر ۲۰۲۶، قیمت پیشنهادی بیلت صادراتی ایران در محدوده ۴۰۵ تا ۴۱۰ دلار به ازای هر تن FOB قرار گرفته است.
همچنین یک محموله حدود ۱۰ هزار تنی بیلت با قیمت نزدیک به ۴۰۶ دلار FOB معامله شده است.
برای مقایسه، در اوایل سپتامبر قیمت بیلت صادراتی ایران در محدوده ۴۱۰ تا ۴۱۵ دلار FOB قرار داشت و یک معامله حدود ۱۰ هزار تنی نیز با قیمت ۴۱۳ دلار FOB گزارش شده بود.
این تغییر یعنی بازار تنها طی حدود دو هفته چند دلار دیگر پایین آمده است.
قیمت اسلب صادراتی ایران نیز در محدوده تقریبی ۴۱۰ تا ۴۱۵ دلار FOB قرار گرفته است.
این ارقام نشان میدهد که تولیدکنندگان ایرانی برای حفظ بازارهای صادراتی همچنان ناچارند روی قیمت رقابت کنند.
اما پرسش مهم این است که تا چه اندازه کاهش قیمت FOB میتواند افزایش هزینههای لجستیک، بیمه و نقلوانتقال پول را جبران کند.
کاهش ارزش ریال و اثر آن بر صادرات فولاد ایران
یکی از دلایل فشار فروش در بازار صادراتی، کاهش ارزش ریال است.
در هفتههای گذشته، ارزش ریال طی یک دوره کوتاه حدود ۱۵ درصد در برابر دلار کاهش یافت. این اتفاق از یک طرف میتواند صادرات را برای تولیدکننده ایرانی جذابتر کند، زیرا درآمد صادراتی به ارز خارجی دریافت میشود.
اما از طرف دیگر، کاهش ارزش پول ملی هزینه تأمین تجهیزات، قطعات، مواد مصرفی و برخی مواد اولیه وارداتی را افزایش میدهد.
در نتیجه رابطه کاهش ارزش ریال و صادرات فولاد ایران الزاماً ساده نیست.
ممکن است تولیدکننده در ظاهر قدرت بیشتری برای کاهش قیمت دلاری داشته باشد، اما همزمان با افزایش هزینههای داخلی و هزینه جایگزینی مواد و تجهیزات مواجه شود.
در همین دوره، قیمت ورق گرم در بازار داخلی ایران به محدوده تقریبی ۵۳۷ تا ۵۸۹ دلار EXW رسید؛ افزایشی که بخش مهمی از آن به کاهش ارزش ریال و افزایش هزینه جایگزینی مرتبط بود و نه رشد جدی تقاضای واقعی.
عراق؛ همچنان یکی از مهمترین بازارهای صادراتی فولاد ایران
بازار فولاد عراق همچنان یکی از مهمترین مقاصد محصولات فولادی ایران است.
فاصله کوتاه، امکان حمل زمینی، پروژههای ساختمانی و زیرساختی و سابقه طولانی تجارت میان دو کشور باعث شده عراق جایگاه ویژهای در صادرات فولاد ایران داشته باشد.
در اوایل سپتامبر، میلگرد ایران در بازار عراق در محدوده تقریبی ۵۵۰ دلار در هر تن تحویلشده معامله میشد.
در نیمه دوم ماه نیز ورق گرم ایران برای ارسال از مسیر شلمچه حدود ۵۸۰ تا ۵۹۰ دلار FCA پیشنهاد شد.
با این حال، بخشی از این پیشنهادها هنوز به معامله قطعی تبدیل نشدهاند.
این موضوع نشان میدهد حتی در بازاری مانند عراق، که ایران از مزیت جغرافیایی قابل توجهی برخوردار است، قیمت دیگر تنها عامل تعیینکننده نیست.
خریداران عراقی امروز پیشنهادهای ترکیه، چین و سایر عرضهکنندگان منطقه را نیز مقایسه میکنند.
بنابراین حفظ سهم ایران در بازار فولاد عراق بیش از گذشته به تحویل منظم، قیمت نهایی مناسب و شبکه توزیع کارآمد وابسته است.
افغانستان؛ بازار مهمی که رقبا وارد آن شدهاند
افغانستان سالها یکی از بازارهای طبیعی صادرات کالا و محصولات فولادی ایران بوده است.
اما آمارهای تازه یک هشدار مهم برای صادرکنندگان ایرانی دارند.
براساس اظهارات رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان، صادرات ایران به افغانستان در ماههای اخیر دستکم ۲۵ درصد کاهش یافته است.
همزمان صادرات ازبکستان به افغانستان حدود ۴۲ درصد افزایش یافته است.
این دو عدد در کنار هم اهمیت زیادی دارند.
بازار افغانستان از بین نرفته است؛ بخشی از تقاضایی که قبلاً توسط ایران تأمین میشد در حال حرکت به سمت تأمینکنندگان دیگر است.
در عین حال، ایران هنوز جایگاه بسیار مهمی در تجارت افغانستان دارد و در برخی آمارها بیش از ۳۱ درصد واردات افغانستان از ایران تأمین شده است.
بنابراین افغانستان هنوز یک بازار استراتژیک برای صادرات ایران محسوب میشود.
اما تجربه ماههای اخیر نشان میدهد که مجاورت جغرافیایی به تنهایی برای حفظ سهم بازار کافی نیست.
اگر عرضه ایران کاهش پیدا کند، رقبای منطقهای به سرعت جای خالی را پر میکنند.
صادرات فولاد ایران به پاکستان؛ استعلام وجود دارد، معامله کمتر است.
پاکستان نیز در ماههای اخیر دوباره به یکی از بازارهای مورد توجه صادرکنندگان فولاد ایران تبدیل شده است.
در بازار پاکستان استعلامهایی برای خرید ورق گرم ایران در محدوده تقریبی ۵۸۰ دلار EXW گزارش شده است.
اما نکته مهم این است که بخشی از این استعلامها هنوز به معامله قطعی تبدیل نشدهاند.
این تفاوت میان «استعلام قیمت» و «معامله واقعی» برای تحلیل بازار صادرات فولاد ایران بسیار مهم است.
ممکن است بازار از نظر تقاضا فعال باشد، اما مشکلات حمل، پرداخت، عبور مرزی یا تفاوت قیمت نهایی مانع بسته شدن قرارداد شود.
در هفتههای اخیر، گزارشهایی نیز از تأخیر کامیونها و افزایش زمان عبور از برخی مسیرهای تجاری میان ایران، پاکستان، افغانستان و سایر کشورهای همسایه منتشر شده است.
برای کالایی مانند فولاد، تأخیر طولانی در حمل میتواند بخشی از مزیت قیمت را بهطور کامل از بین ببرد.
عمان؛ بازار صادراتی و مسیر لجستیکی مهمتر برای ایران
عمان نیز اهمیت بیشتری در تجارت منطقهای ایران پیدا کرده است.
در اوایل سپتامبر، معاملهای برای بیلت ایران به مقصد عمان در حدود ۴۴۰ دلار CFR گزارش شد.
این عدد در مقایسه با قیمت FOB ایران نکته قابل توجهی دارد.
اگر بیلت در محدوده ۴۱۰ تا ۴۱۵ دلار FOB معامله شود و قیمت تحویلشده در عمان نزدیک ۴۴۰ دلار باشد، مشخص میشود که هزینه حمل و لجستیک چه سهم قابل توجهی از قیمت نهایی را تشکیل میدهد.
در شرایط فعلی، عمان تنها یک بازار مصرف نیست.
موقعیت بندری این کشور میتواند آن را به یکی از مسیرهای مهمتر برای تجارت منطقهای، ترانشیپ و دسترسی به سایر بازارهای خلیج فارس تبدیل کند.
برای صادرکنندگان ایرانی، این ظرفیت میتواند فرصت باشد؛ اما هر حلقه اضافه در زنجیره حمل به معنی هزینه و زمان بیشتر است.
هزینه حمل؛ رقیب پنهان فولاد ایران
یکی از موضوعاتی که در تحلیل قیمت فولاد کمتر دیده میشود، هزینه واقعی حمل است.
در بازار منطقهای، نرخ حمل برخی محمولههای فولادی در مسیر دریای خزر به محدوده ۵۵ تا ۶۰ دلار برای هر تن رسیده است.
این عدد بسیار مهم است.
فرض کنید دو تولیدکننده فقط ۱۵ دلار در قیمت FOB تفاوت داشته باشند. اگر هزینه حمل یکی از آنها ۳۰ یا ۴۰ دلار بیشتر باشد، مزیت اولیه قیمت عملاً از بین میرود.
به همین دلیل، خریدار بینالمللی صرفاً قیمت FOB را مقایسه نمیکند.
او در نهایت قیمت تحویلشده فولاد در مقصد را میبیند.
از نگاه گزیده جهان فولاد، یکی از مهمترین تغییرات بازار صادراتی ایران همین موضوع است: لجستیک دیگر یک هزینه جانبی نیست؛ به بخشی از رقابت قیمتی تبدیل شده است.
بحران انرژی و تأثیر آن بر بازار فولاد ایران
در کنار چالشهای صادراتی، تولیدکنندگان فولاد ایران همچنان با مشکل انرژی روبهرو هستند.
محدودیت برق در تابستان و محدودیت گاز در زمستان طی سالهای گذشته به یکی از مهمترین مشکلات صنعت فولاد تبدیل شده است.
براساس اظهارات رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، محدودیتهای برق و گاز طی پنج سال گذشته حدود ۱۸ میلیارد دلار عدمالنفع به زنجیره فولاد کشور تحمیل کرده است.
این عدد فقط بیانگر کاهش تولید نیست.
برای بازار صادراتی، استمرار تولید اهمیت بسیار بالایی دارد.
خریدار خارجی باید مطمئن باشد که سفارش او در موعد مقرر تولید، بارگیری و ارسال خواهد شد.
اگر تولیدکننده در تابستان نگران تأمین برق و در زمستان نگران محدودیت گاز باشد، این ریسک نهایتاً وارد قرارداد صادراتی میشود.
بنابراین ناترازی انرژی امروز تنها یک مشکل داخلی برای صنعت فولاد ایران نیست؛ به یک مسئله مستقیم در رقابت صادراتی تبدیل شده است.
بازگشت ارز صادراتی؛ چالش دیگر فولادسازان
صادرکنندگان فولاد علاوه بر تولید و لجستیک با مقررات ارزی نیز مواجه هستند.
طبق مقررات موجود، صادرکنندگان محصولات فولادی باید ۱۰۰ درصد ارزش درجشده در پروانه صادراتی را براساس روشهای مورد تأیید بانک مرکزی رفع تعهد کنند.
در شرایط عادی شاید این موضوع صرفاً یک فرایند مالی باشد.
اما برای ایران که دسترسی کامل به شبکه بانکی بینالمللی ندارد، نحوه دریافت پول از مشتری و بازگرداندن ارز میتواند مستقیماً روی قیمت معامله اثر بگذارد.
در نتیجه صادرکننده فولادی ایرانی باید همزمان چند ریسک را مدیریت کند:
بنابراین افغانستان هنوز یک بازار استراتژیک برای صادرات ایران محسوب میشود.
اما تجربه ماههای اخیر نشان میدهد که مجاورت جغرافیایی به تنهایی برای حفظ سهم بازار کافی نیست.
اگر عرضه ایران کاهش پیدا کند، رقبای منطقهای به سرعت جای خالی را پر میکنند.
صادرات فولاد ایران به پاکستان؛ استعلام وجود دارد، معامله کمتر است.
پاکستان نیز در ماههای اخیر دوباره به یکی از بازارهای مورد توجه صادرکنندگان فولاد ایران تبدیل شده است.
در بازار پاکستان استعلامهایی برای خرید ورق گرم ایران در محدوده تقریبی ۵۸۰ دلار EXW گزارش شده است.
اما نکته مهم این است که بخشی از این استعلامها هنوز به معامله قطعی تبدیل نشدهاند.
این تفاوت میان «استعلام قیمت» و «معامله واقعی» برای تحلیل بازار صادرات فولاد ایران بسیار مهم است.
ممکن است بازار از نظر تقاضا فعال باشد، اما مشکلات حمل، پرداخت، عبور مرزی یا تفاوت قیمت نهایی مانع بسته شدن قرارداد شود.
در هفتههای اخیر، گزارشهایی نیز از تأخیر کامیونها و افزایش زمان عبور از برخی مسیرهای تجاری میان ایران، پاکستان، افغانستان و سایر کشورهای همسایه منتشر شده است.
برای کالایی مانند فولاد، تأخیر طولانی در حمل میتواند بخشی از مزیت قیمت را بهطور کامل از بین ببرد.
عمان؛ بازار صادراتی و مسیر لجستیکی مهمتر برای ایران
عمان نیز اهمیت بیشتری در تجارت منطقهای ایران پیدا کرده است.
در اوایل سپتامبر، معاملهای برای بیلت ایران به مقصد عمان در حدود ۴۴۰ دلار CFR گزارش شد.
این عدد در مقایسه با قیمت FOB ایران نکته قابل توجهی دارد.
اگر بیلت در محدوده ۴۱۰ تا ۴۱۵ دلار FOB معامله شود و قیمت تحویلشده در عمان نزدیک ۴۴۰ دلار باشد، مشخص میشود که هزینه حمل و لجستیک چه سهم قابل توجهی از قیمت نهایی را تشکیل میدهد.
در شرایط فعلی، عمان تنها یک بازار مصرف نیست.
موقعیت بندری این کشور میتواند آن را به یکی از مسیرهای مهمتر برای تجارت منطقهای، ترانشیپ و دسترسی به سایر بازارهای خلیج فارس تبدیل کند.
برای صادرکنندگان ایرانی، این ظرفیت میتواند فرصت باشد؛ اما هر حلقه اضافه در زنجیره حمل به معنی هزینه و زمان بیشتر است.
هزینه حمل؛ رقیب پنهان فولاد ایران
یکی از موضوعاتی که در تحلیل قیمت فولاد کمتر دیده میشود، هزینه واقعی حمل است.
در بازار منطقهای، نرخ حمل برخی محمولههای فولادی در مسیر دریای خزر به محدوده ۵۵ تا ۶۰ دلار برای هر تن رسیده است.
این عدد بسیار مهم است.
فرض کنید دو تولیدکننده فقط ۱۵ دلار در قیمت FOB تفاوت داشته باشند. اگر هزینه حمل یکی از آنها ۳۰ یا ۴۰ دلار بیشتر باشد، مزیت اولیه قیمت عملاً از بین میرود.
به همین دلیل، خریدار بینالمللی صرفاً قیمت FOB را مقایسه نمیکند.
او در نهایت قیمت تحویلشده فولاد در مقصد را میبیند.
از نگاه گزیده جهان فولاد، یکی از مهمترین تغییرات بازار صادراتی ایران همین موضوع است: لجستیک دیگر یک هزینه جانبی نیست؛ به بخشی از رقابت قیمتی تبدیل شده است.
بحران انرژی و تأثیر آن بر بازار فولاد ایران
در کنار چالشهای صادراتی، تولیدکنندگان فولاد ایران همچنان با مشکل انرژی روبهرو هستند.
محدودیت برق در تابستان و محدودیت گاز در زمستان طی سالهای گذشته به یکی از مهمترین مشکلات صنعت فولاد تبدیل شده است.
براساس اظهارات رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، محدودیتهای برق و گاز طی پنج سال گذشته حدود ۱۸ میلیارد دلار عدمالنفع به زنجیره فولاد کشور تحمیل کرده است.
این عدد فقط بیانگر کاهش تولید نیست.
برای بازار صادراتی، استمرار تولید اهمیت بسیار بالایی دارد.
خریدار خارجی باید مطمئن باشد که سفارش او در موعد مقرر تولید، بارگیری و ارسال خواهد شد.
اگر تولیدکننده در تابستان نگران تأمین برق و در زمستان نگران محدودیت گاز باشد، این ریسک نهایتاً وارد قرارداد صادراتی میشود.
بنابراین ناترازی انرژی امروز تنها یک مشکل داخلی برای صنعت فولاد ایران نیست؛ به یک مسئله مستقیم در رقابت صادراتی تبدیل شده است.
بازگشت ارز صادراتی؛ چالش دیگر فولادسازان
صادرکنندگان فولاد علاوه بر تولید و لجستیک با مقررات ارزی نیز مواجه هستند.
طبق مقررات موجود، صادرکنندگان محصولات فولادی باید ۱۰۰ درصد ارزش درجشده در پروانه صادراتی را براساس روشهای مورد تأیید بانک مرکزی رفع تعهد کنند.
در شرایط عادی شاید این موضوع صرفاً یک فرایند مالی باشد.
اما برای ایران که دسترسی کامل به شبکه بانکی بینالمللی ندارد، نحوه دریافت پول از مشتری و بازگرداندن ارز میتواند مستقیماً روی قیمت معامله اثر بگذارد.
در نتیجه صادرکننده فولادی ایرانی باید همزمان چند ریسک را مدیریت کند:
ریسک قیمت جهانی فولاد، نرخ ارز، حمل، انتقال پول، مقررات صادراتی و تأمین انرژی.
ایران همچنان یکی از صادرکنندگان مهم فولاد منطقه است
با وجود همه این مشکلات، نباید ظرفیت صادراتی فولاد ایران را دستکم گرفت.
براساس آخرین آمارهای منتشرشده از انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران برای دوره هشتماهه سال ۱۴۰۴، صادرات کل زنجیره آهن و فولاد ایران به حدود ۲۶.۷ میلیون تن رسید.
این رقم در مقایسه با حدود ۱۸.۹ میلیون تن دوره مشابه قبل، ۴۱ درصد رشد نشان میداد.
ارزش صادرات زنجیره آهن و فولاد نیز بیش از ۵.۳ میلیارد دلار اعلام شد.
در بخش فولاد میانی شامل بیلت، بلوم و اسلب، صادرات به حدود ۵.۴۷ میلیون تن رسید که نسبت به دوره مشابه حدود ۴۲ درصد رشد داشت.
ارزش صادرات فولاد میانی نزدیک به ۲.۲۶ میلیارد دلار گزارش شد.
صادرات محصولات تخت نیز حدود ۹۶۲ هزار تن و ارزش آن نزدیک به ۴۸۴ میلیون دلار بود.
در مقابل، صادرات تیرآهن حدود ۲۳ درصد کاهش داشت و به نزدیک ۱۱۵ هزار تن رسید.
این آمار نشان میدهد که حجم صادرات ایران همچنان قابل توجه است.
اما مسئله مهم برای آینده، فقط افزایش تناژ نیست.
آیا ایران محصول با ارزش افزوده بالا صادر میکند؟
یکی از مهمترین موضوعاتی که در تحلیل صادرات فولاد باید مورد توجه قرار گیرد، ترکیب محصولات صادراتی است.
صادرات کنسانتره، گندله، آهن اسفنجی یا محصولات نیمهنهایی ممکن است حجم صادرات را بالا ببرد، اما ارزش افزوده آنها با محصولات نهایی و تخصصی یکسان نیست.
برای کشوری که طی سالهای گذشته سرمایهگذاری بزرگی در ظرفیت فولاد انجام داده، افزایش صادرات محصولات با ارزش افزوده بالاتر اهمیت بیشتری دارد.
از این منظر، صرف اعلام رشد تناژ صادرات نمیتواند به تنهایی معیار موفقیت صنعت فولاد باشد.
سؤال مهمتر این است که ایران چه محصولی، با چه ارزش افزودهای و به چه بازارهایی صادر میکند.
رقابت چین، ترکیه و کشورهای آسیای میانه
بازار منطقه نیز آرام نمانده است.
چین همچنان با ظرفیت بالای تولید وارد بسیاری از بازارهای منطقه میشود.
ترکیه علاوه بر صادرات محصولات نهایی، واردکننده بزرگ بیلت ارزان است و از این طریق تلاش میکند هزینه تولید محصولات نهایی خود را کنترل کند.
در هفت ماه نخست سال ۲۰۲۶، واردات بیلت ترکیه به حدود ۳ میلیون تن رسید که حدود ۲۰ درصد بیشتر از سال قبل بود.
واردات بیلت ترکیه از چین نیز تقریباً ۹۰ درصد رشد کرد و به حدود ۷۰۰ هزار تن رسید.
در افغانستان نیز افزایش بیش از ۴۰ درصدی صادرات ازبکستان نشانه روشنی است که کشورهای منطقه در حال رقابت برای سهم بیشتر از بازارهایی هستند که زمانی حضور ایران در آنها پررنگتر بود.
این شرایط برای صادرات فولاد ایران یک پیام روشن دارد:
رقبا منتظر حل شدن مشکلات داخلی ایران نمیمانند.
آینده صادرات فولاد ایران؛ بازار هست، اما رقابت سختتر شده است
بررسی گزیده جهان فولاد نشان میدهد ایران همچنان از چند مزیت مهم برخوردار است:
ذخایر مناسب مواد اولیه، ظرفیت بالای تولید، موقعیت جغرافیایی و فاصله کوتاه با بازارهایی مانند عراق، افغانستان، پاکستان، عمان و سایر کشورهای منطقه.
اما این مزیتها دیگر به تنهایی کافی نیستند.
امروز رقابت در بازار فولاد تنها بر سر قیمت هر تن نیست.
قیمت نهایی در مقصد، زمان تحویل، پایداری عرضه و امکان پرداخت امن به همان اندازه اهمیت دارند.
بیلت صادراتی ایران با قیمت ۴۰۵ تا ۴۱۰ دلار FOB همچنان میتواند در بسیاری از بازارها رقابتی باشد.
اما سؤال مهم این است که پس از اضافه شدن هزینه حمل، بیمه، تأخیر، انتقال پول و سایر هزینهها، مزیت واقعی ایران چقدر باقی میماند.
از نگاه گزیده جهان فولاد، آینده صادرات فولاد ایران بیش از هر چیز به توان صنعت در کاهش فاصله میان «قیمت کارخانه» و «هزینه واقعی تحویل به مشتری خارجی» وابسته خواهد بود.
بازار وجود دارد.
اما رقابت برای رسیدن به این بازار، سختتر از گذشته شده است.
گزیده جهان فولاد ، پیوند شفتی|تحلیل بازار فولاد ایران و صادرات فولاد – سپتامبر ۲۰۲۶
ایران همچنان یکی از صادرکنندگان مهم فولاد منطقه است
با وجود همه این مشکلات، نباید ظرفیت صادراتی فولاد ایران را دستکم گرفت.
براساس آخرین آمارهای منتشرشده از انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران برای دوره هشتماهه سال ۱۴۰۴، صادرات کل زنجیره آهن و فولاد ایران به حدود ۲۶.۷ میلیون تن رسید.
این رقم در مقایسه با حدود ۱۸.۹ میلیون تن دوره مشابه قبل، ۴۱ درصد رشد نشان میداد.
ارزش صادرات زنجیره آهن و فولاد نیز بیش از ۵.۳ میلیارد دلار اعلام شد.
در بخش فولاد میانی شامل بیلت، بلوم و اسلب، صادرات به حدود ۵.۴۷ میلیون تن رسید که نسبت به دوره مشابه حدود ۴۲ درصد رشد داشت.
ارزش صادرات فولاد میانی نزدیک به ۲.۲۶ میلیارد دلار گزارش شد.
صادرات محصولات تخت نیز حدود ۹۶۲ هزار تن و ارزش آن نزدیک به ۴۸۴ میلیون دلار بود.
در مقابل، صادرات تیرآهن حدود ۲۳ درصد کاهش داشت و به نزدیک ۱۱۵ هزار تن رسید.
این آمار نشان میدهد که حجم صادرات ایران همچنان قابل توجه است.
اما مسئله مهم برای آینده، فقط افزایش تناژ نیست.
آیا ایران محصول با ارزش افزوده بالا صادر میکند؟
یکی از مهمترین موضوعاتی که در تحلیل صادرات فولاد باید مورد توجه قرار گیرد، ترکیب محصولات صادراتی است.
صادرات کنسانتره، گندله، آهن اسفنجی یا محصولات نیمهنهایی ممکن است حجم صادرات را بالا ببرد، اما ارزش افزوده آنها با محصولات نهایی و تخصصی یکسان نیست.
برای کشوری که طی سالهای گذشته سرمایهگذاری بزرگی در ظرفیت فولاد انجام داده، افزایش صادرات محصولات با ارزش افزوده بالاتر اهمیت بیشتری دارد.
از این منظر، صرف اعلام رشد تناژ صادرات نمیتواند به تنهایی معیار موفقیت صنعت فولاد باشد.
سؤال مهمتر این است که ایران چه محصولی، با چه ارزش افزودهای و به چه بازارهایی صادر میکند.
رقابت چین، ترکیه و کشورهای آسیای میانه
بازار منطقه نیز آرام نمانده است.
چین همچنان با ظرفیت بالای تولید وارد بسیاری از بازارهای منطقه میشود.
ترکیه علاوه بر صادرات محصولات نهایی، واردکننده بزرگ بیلت ارزان است و از این طریق تلاش میکند هزینه تولید محصولات نهایی خود را کنترل کند.
در هفت ماه نخست سال ۲۰۲۶، واردات بیلت ترکیه به حدود ۳ میلیون تن رسید که حدود ۲۰ درصد بیشتر از سال قبل بود.
واردات بیلت ترکیه از چین نیز تقریباً ۹۰ درصد رشد کرد و به حدود ۷۰۰ هزار تن رسید.
در افغانستان نیز افزایش بیش از ۴۰ درصدی صادرات ازبکستان نشانه روشنی است که کشورهای منطقه در حال رقابت برای سهم بیشتر از بازارهایی هستند که زمانی حضور ایران در آنها پررنگتر بود.
این شرایط برای صادرات فولاد ایران یک پیام روشن دارد:
رقبا منتظر حل شدن مشکلات داخلی ایران نمیمانند.
آینده صادرات فولاد ایران؛ بازار هست، اما رقابت سختتر شده است
بررسی گزیده جهان فولاد نشان میدهد ایران همچنان از چند مزیت مهم برخوردار است:
ذخایر مناسب مواد اولیه، ظرفیت بالای تولید، موقعیت جغرافیایی و فاصله کوتاه با بازارهایی مانند عراق، افغانستان، پاکستان، عمان و سایر کشورهای منطقه.
اما این مزیتها دیگر به تنهایی کافی نیستند.
امروز رقابت در بازار فولاد تنها بر سر قیمت هر تن نیست.
قیمت نهایی در مقصد، زمان تحویل، پایداری عرضه و امکان پرداخت امن به همان اندازه اهمیت دارند.
بیلت صادراتی ایران با قیمت ۴۰۵ تا ۴۱۰ دلار FOB همچنان میتواند در بسیاری از بازارها رقابتی باشد.
اما سؤال مهم این است که پس از اضافه شدن هزینه حمل، بیمه، تأخیر، انتقال پول و سایر هزینهها، مزیت واقعی ایران چقدر باقی میماند.
از نگاه گزیده جهان فولاد، آینده صادرات فولاد ایران بیش از هر چیز به توان صنعت در کاهش فاصله میان «قیمت کارخانه» و «هزینه واقعی تحویل به مشتری خارجی» وابسته خواهد بود.
بازار وجود دارد.
اما رقابت برای رسیدن به این بازار، سختتر از گذشته شده است.
گزیده جهان فولاد ، پیوند شفتی|تحلیل بازار فولاد ایران و صادرات فولاد – سپتامبر ۲۰۲۶
