گزیده جهان فولاد – اتحادیه اروپا در حال برداشتن گام تازه‌ای برای تشدید «مکانیسم تعدیل کربن مرزی» (CBAM) است؛ تغییری که می‌تواند دامنه اثر این مقررات را از مواد اولیه و محصولات پایه فولادی به بخش گسترده‌تری از کالاهای صنعتی پایین‌دستی گسترش دهد و مسیر ورود محصولات فولادبر و آلومینیوم‌بر به بازار اروپا را سخت‌گیرانه‌تر کند.
به گزارش گزیده جهان فولاد، براساس گزارشی که تیم تحریریه Siderweb برای Made in Steel منتشر کرده، پارلمان اروپا در تازه‌ترین بررسی خود از تقویت CBAM و مقررات مقابله با دور زدن این سازوکار حمایت کرده است. پرونده در نشست عمومی پارلمان اروپا در ۱۴ سپتامبر بررسی و در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ درباره آن تصمیم‌گیری شد.
نکته مهم برای صنعت فولاد این است که موضوع دیگر فقط واردات مستقیم فولاد خام یا محصولات پایه نیست. پیشنهاد اولیه کمیسیون اروپا شامل اضافه شدن ۱۸۰ محصول پایین‌دستی با ریسک بالای نشت کربن بود؛ محصولاتی که به‌طور متوسط حدود ۷۹ درصد از محتوای آنها را فولاد یا آلومینیوم تشکیل می‌دهد. شورای اتحادیه اروپا دامنه پیشنهادی خود را به حدود ۲۰۰ محصول رساند، اما کمیته محیط‌زیست پارلمان اروپا در موضع خود دامنه‌ای به‌مراتب گسترده‌تر، شامل ۴۵۷ محصول را مطرح کرده است.
این محصولات می‌توانند طیف وسیعی از کالاهای صنعتی، تجهیزات، محصولات ساختمانی و کالاهایی را دربرگیرند که فولاد و آلومینیوم سهم قابل توجهی در ساخت آنها دارند. به این ترتیب، CBAM به‌تدریج از یک مقررات متمرکز بر مواد اولیه به ابزاری تبدیل می‌شود که می‌تواند بخش‌های پایین‌دستی زنجیره ارزش فلزات را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
اروپا به دنبال بستن راه‌های دور زدن CBAM
بخش مهم دیگر اصلاحات، مقابله با روش‌های دور زدن مقررات است. اتحادیه اروپا نگران آن است که برخی صادرکنندگان یا زنجیره‌های تأمین با تغییر مسیر تجارت، تغییر ترکیب کالا یا ارائه اطلاعاتی که شدت واقعی انتشار کربن را منعکس نمی‌کند، هزینه CBAM را کاهش دهند.
بر همین اساس، مقررات پیشنهادی الزامات گزارش‌دهی بیشتری را برای مشخص شدن ترکیب واقعی محصولات در نظر می‌گیرد و حتی تغییر مصنوعی زنجیره تأمین برای بهره‌مندی از مقادیر پیش‌فرض کربنی پایین‌تر را به‌عنوان یکی از مصادیق احتمالی دور زدن CBAM مورد توجه قرار می‌دهد.
پارلمان اروپا همچنین موضوع resource shuffling یا جابه‌جایی هدفمند منابع و محصولات با هدف ارائه بخش کم‌کربن تولید به بازار اروپا و هدایت تولید پرکربن به سایر بازارها را وارد بحث مقرراتی کرده است.
زنگ هشدار برای صادرکنندگان فولاد
این تحول برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان فولاد خارج از اتحادیه اروپا اهمیت ویژه‌ای دارد. در ساختار جدید، صرفاً قیمت، کیفیت و هزینه حمل تعیین‌کننده رقابت‌پذیری نخواهد بود؛ میزان انتشار کربن محصول، قابلیت ردیابی داده‌های تولید و امکان اثبات شدت واقعی انتشار نیز می‌تواند مستقیماً بر هزینه دسترسی به بازار اروپا اثر بگذارد.
CBAM در حال حاضر سیمان، آهن و فولاد، آلومینیوم، کود، برق و هیدروژن را پوشش می‌دهد و هدف اتحادیه اروپا جلوگیری از انتقال تولید کربن‌بر به خارج از مرزهای این اتحادیه و سپس واردات همان محصولات به بازار اروپاست.
برای صنعت فولاد ایران نیز این تحول قابل توجه است؛ زیرا حتی در مواردی که صادرات مستقیم یک محصول فولادی به اتحادیه اروپا محدود باشد، توسعه CBAM به محصولات پایین‌دستی می‌تواند در آینده بر زنجیره‌های تأمین، انتخاب تأمین‌کننده، محاسبه ردپای کربن و شرایط رقابت در بازارهای بین‌المللی اثر بگذارد.
به نوشته Made in Steel، این تحول بخشی از حرکت اتحادیه اروپا برای تقویت CBAM و اقدامات ضد دور زدن مقررات است.
نکته مهم این است که دامنه نهایی هنوز باید در روند قانون‌گذاری اتحادیه اروپا تثبیت شود؛ بنابراین اعداد ۱۸۰، ۲۰۰ و ۴۵۷ محصول، مواضع متفاوت کمیسیون، شورا و پارلمان در مراحل مختلف این پرونده‌اند و نباید ۴۵۷ محصول را هنوز به‌عنوان فهرست نهایی لازم‌الاجرا تلقی کرد.
تنظیم و بازنویسی: نشریه تخصصی گزیده جهان فولاد، براساس گزارش Siderweb / Made in Steel و اسناد پارلمان اروپا
گزارش Made in Steel درباره تقویت CBAMپرونده CBAM در پارلمان اروپا
گزارش‌ها از چهاربرابر شدن آلودگی نفتی خلیج فارس حکایت دارند؛ زنگ خطر فاجعه زیست‌محیطی در پی جنگ
از شناسایی بیش از ۵۰۰ لکه نفتی تا تهدید جنگل‌های حرا؛ هم‌زمان با گسترش خسارت‌های...
جزئیات بیشترDetails
