پیشنهاد یک نقشه راه جدید؛ درآمد سالانه تا ۱.۵ میلیارد یورو برای کربن‌زدایی صنعت فولاد ترکیه
ترکیه می‌تواند با اجرای نظام ملی تجارت انتشار کربن و سازوکار تعدیل مرزی کربن، سالانه بین ۵۰۰ میلیون تا ۱.۵ میلیارد یورو درآمد برای تأمین مالی تحول صنعت فولاد خود ایجاد کند؛ منابعی که در صورت هدایت به سرمایه‌گذاری‌های صنعتی، می‌تواند بخش قابل‌توجهی از هزینه گذار به تولید کم‌کربن را پوشش دهد.
به گزارش گزیده جهان فولاد، مؤسسه پژوهشی Agora Industry با همکاری مرکز سیاست‌گذاری استانبول (IPC) و انجمن تحقیقات اقتصاد و مالی پایدار (SEFiA)، در گزارشی با عنوان «نقشه راه صنعت فولاد ترکیه برای دستیابی به انتشار خالص صفر تا سال ۲۰۵۳»، راهکارهای تأمین مالی و الزامات فنی گذار این صنعت به تولید کم‌کربن را بررسی کرده است. این گزارش ۳ نوامبر ۲۰۲۶ در استانبول معرفی شد.
بر اساس برآوردهای این مطالعه، اجرای سناریوی شتاب‌یافته کربن‌زدایی مستلزم سرمایه‌گذاری سالانه حدود ۱.۵ میلیارد یورو طی ۲۰ سال آینده است. در مقابل، استقرار نظام ملی تجارت انتشار کربن (ETS) و سازوکار تعدیل مرزی کربن (CBAM) می‌تواند، بسته به سطح قیمت کربن، سالانه بین ۵۰۰ میلیون تا ۱.۵ میلیارد یورو درآمد ایجاد کند. این برآورد برای سال ۲۰۳۰ و با فرض تخصیص رایگان ۶۰ درصد از مجوزهای انتشار ارائه شده است.
یکی از محورهای اصلی این پیشنهاد، هدایت درآمدهای حاصل از قیمت‌گذاری کربن به یک صندوق اختصاصی برای توسعه فولاد سبز است. بر این اساس، به‌جای آنکه هزینه کربن صادرات فولاد ترکیه عمدتاً در قالب پرداخت‌های مرتبط با سازوکار مرزی اتحادیه اروپا به خارج از کشور منتقل شود، امکان دریافت این منابع در داخل ترکیه و استفاده از آن‌ها برای نوسازی صنعت فراهم خواهد شد. تحقق این هدف به طراحی نظام ملی قیمت‌گذاری کربن و هم‌سطح شدن قیمت آن با نظام اتحادیه اروپا وابسته است.
گزارش همچنین سه مسیر متفاوت برای آینده صنعت فولاد ترکیه ترسیم می‌کند: ادامه روند فعلی تولید، گذار تدریجی و کربن‌زدایی شتاب‌یافته. بر اساس نتایج مطالعه، در سناریوی شتاب‌یافته، انتشار گازهای گلخانه‌ای صنعت فولاد تا سال ۲۰۵۰، در مقایسه با سطح سال ۲۰۲۵، ۹۲ درصد کاهش می‌یابد. این مسیر همچنین می‌تواند زمینه ایجاد حداکثر ۲۹ هزار فرصت شغلی جدید را فراهم کند.
در بخش فناوری و مواد اولیه، توسعه تولید آهن اسفنجی مبتنی بر هیدروژن، استفاده از آهن بریکت‌شده گرم با انتشار پایین (HBI)، افزایش جمع‌آوری و بازیافت قراضه داخلی و توسعه ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر از جمله محورهای اصلی این تحول معرفی شده‌اند. مطالعه بر ضرورت حفظ ظرفیت تولید آهن اولیه در داخل ترکیه و کاهش وابستگی به منابع خارجی نیز تأکید دارد.
اهمیت این برنامه برای ترکیه از جایگاه صنعت فولاد در اقتصاد و تجارت خارجی این کشور ناشی می‌شود. صنعت فولاد حدود ۴۰ درصد از انتشار صنعتی ترکیه را به خود اختصاص می‌دهد و کاهش آلایندگی آن برای دستیابی این کشور به هدف انتشار خالص صفر تا سال ۲۰۵۳ اهمیت اساسی دارد.
در مجموع، این نقشه راه نشان می‌دهد که قیمت‌گذاری کربن، در کنار نقش بازدارنده آن در برابر انتشار آلاینده‌ها، می‌تواند به ابزاری برای تأمین مالی نوسازی صنعت فولاد تبدیل شود؛ به‌ویژه برای کشوری مانند ترکیه که بخش مهمی از صادرات فولاد آن به بازار اتحادیه اروپا وابسته است.
