در سایه فشارهای فزاینده برای کربنزدایی، کنسرسیومی در جنوب فرانسه در تلاش است ثابت کند فولادسازی میتواند بهطور کامل ستون فقرات کربنی خود را کنار بگذارد
فُس-سور-مر، فرانسه در دشتهای صنعتی جایی که دریای مدیترانه به دلتای رون میرسد، قماری در حال شکلگیری است که میتواند سرنوشت صنعت فولاد اروپا را در گذار به اقتصادی با محدودیت کربن رقم بزند؛ اینکه آیا این صنعت دوام میآورد یا بهتدریج از میدان رقابت کنار گذاشته میشود.
شرکت فرانسوی گراویتی (GravitHy) ساخت یک واحد احیای مستقیم را به شرکت مهندسی ایتالیایی دانیلی سپرده است؛ واحدی که قرار است سالانه دو میلیون تن آهن اسفنجی بریکتشده گرم (HBI) تولید کند شکلی فشرده و تصفیهشده از سنگآهن که خوراک اولیه فولادسازی الکتریکی است. آنچه این کارخانه را از کورههای بلندی که دو قرن تولید فولاد را تعریف کردهاند متمایز میکند، سوخت آن است: هیدروژن، نه زغالسنگ ککشونده، وظیفه شیمیایی جداسازی اکسیژن از سنگآهن را بر عهده خواهد داشت.
قماری فناورانه که سالها در حال شکلگیری بود
پیامدهای این اعلامیه فراتر از بندر فُس-سور-مر میرود. صنعت فولاد حدود هفت تا نه درصد از انتشار جهانی کربن را به خود اختصاص میدهد، و مسیر متعارف کوره بلند که به کک، سوختی با شدت کربنی بالا برگرفته از زغالسنگ، متکی است همچنان در مقیاس صنعتی بهسختی قابل جایگزینی است. احیای مستقیم مبتنی بر هیدروژن مدتهاست بهعنوان یکی از معدود مسیرهای معتبر برای کربنزدایی از صنایع موسوم به «دشوار برای کاهش انتشار» مطرح بوده، اما این فناوری برای عبور از مرحله پروژههای آزمایشی به کارخانههایی که بتوانند خوراک یک کوره قوس الکتریکی مدرن را تأمین کنند، با دشواری روبهرو بوده است.
کارخانه گراویتی، با استفاده از فناوری Energiron Zero Reformer شرکت دانیلی که با همکاری تنووا توسعه یافته، تلاش میکند این شکاف را پر کند. این واحد هیدروژن کمکربن مورد نیاز خود را در محل تولید میکند و بهجای احتراق سوخت فسیلی از یک گرمکن الکتریکی برای گاز فرآیند استفاده میکند جزئیاتی که مهندسان صنعت آن را مهم میدانند، چرا که گرمکردن گاز احیاکننده تاریخاً یکی از منابع انتشاری بوده که حذف آن در کارخانههای احیای مستقیم دشوارتر بوده است. محصول نهایی آهنی با درجه فلزیشدن تا ۹۶ درصد و کربن یک درصد دقیقاً متناسب با نیازهای ذوب فولاد در کوره الکتریکی تنظیم شده است.
بهای پیشگام بودن
هیچکدام از اینها ارزان تمام نمیشود. کل سرمایهگذاری پروژه گراویتی از سه میلیارد یورو فراتر میرود؛ رقمی که هم بر شدت سرمایهبری بازتعریف صنایع سنگین و هم بر مقیاس یارانه و تأمین مالی مورد نیاز برای رسیدن پروژههای فولاد سبز اروپا به مرحله ساخت تأکید دارد. دانیلی اکنون مجوز رسمی آغاز کار را دریافت کرده و مرحله مهندسی پایه را آغاز میکند؛ مرحلهای که نهتنها خود واحد احیا، بلکه سامانههای تصفیه آب و تجهیزات جابهجایی مواد لازم برای بهرهبرداری را نیز در بر میگیرد.
ساختن یک خوشه صنعتی، نه فقط یک کارخانه
شاید گویاترین نکته، موقعیت جغرافیایی پروژه باشد. کارخانه گراویتی در کنار پروژه مینیمیل میسترال متعلق به مارچگالیا ساخته میشود؛ پروژهای مبتنی بر فناوری الکتریکی برای تولید کویلهای گرمنورد به این معنا که فُس-سور-مر نه بهعنوان یک آزمایش منفرد فولاد سبز، بلکه بهعنوان یک خوشه صنعتی یکپارچه شکل میگیرد؛ جایی که آهن احیاشده با هیدروژن میتواند بیواسطه و بدون زنجیرههای تأمین طولانی به فولادسازی الکتریکی راه یابد. حضور دانیلی در هر دو پروژه این منطق را تقویت میکند و این گروه مهندسی ایتالیایی را در جایگاه یکی از معماران اصلی جاهطلبیهای فولاد سبز اروپا در این نوار ساحلی قرار میدهد.
ضربالاجل ۲۰۳۰ و آزمونی گستردهتر
با هدفگذاری بهرهبرداری برای پایان سال ۲۰۳۰، این پروژه در بازهای رو به کاهش قرار دارد. فولادسازان اروپایی با تنگترشدن قوانین مرزی کربن و تغییر تقاضای خودروسازان و تولیدکنندگانی که بهدنبال مواد کمکربن هستند، روبهرو هستند. اینکه آیا مسیر هیدروژنی گراویتی در عمل قابل تکرار خواهد بود یا صرفاً یک استثنای شدیداً یارانهای باقی میماند احتمالاً تعیینکننده خواهد بود که بقیه صنعت با چه شدتی همین مسیر را دنبال کنند.
