به نقل از چیلان:
در حالی که آثار جنگ هنوز باقی است و حاشیه سود شرکتها سقوط کرده، مدیران صنعت فولاد و نمایندگان مجلس با پرسشی بیپاسخ روبهرو شدهاند: وقتی یک مزیت چند دههای از بین برود، چه اتفاقی میافتد؟
تهران سالها، صنعت فولاد ایران بر معاملهای ساده استوار بود: انرژی ارزان و یارانهای دولتی در ازای موتور صادراتیای که ذخایر ارزی کشور را سرپا نگه میداشت. این معامله اکنون در حال فروپاشی است.
در سمینار تحلیلی این هفته اندیشکده فولاد و صنایع معدنی ایران، فضای حاکم بر جمع مدیران، نمایندگان مجلس و مقامات نظارتی، بیشتر شبیه ارزیابیای هوشیارانه بود تا جشنی برای دستاوردها؛ لحنی که از صنعتی حکایت میکرد که دارد آنچه از دست داده را مرور میکند و خود را برای از دست دادنهای بعدی آماده میسازد. این نشست که با محوریت آنچه مقامات بارها «چالش انرژی» نامیدند برگزار شد، برخی از قدرتمندترین مدیران صنعت فولاد کشور را در کنار مقامات ارشد وزارت صمت، اعضای کمیسیون صنایع مجلس و رئیس سازمان توسعه و نوسازی معادن (ایمیدرو) گرد هم آورد.
ارقام ارائهشده تصویری تلخ ترسیم کردند. به گفته بهرام سبحانی، رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، حاشیه سود شرکتهای بزرگ بورسی این صنعت به حدود ۶ درصد رسیده، در حالی که شش سال پیش این رقم ۳۳ درصد بود. به گفته او، قیمت برق صنعت طی شش سال گذشته حدود ۳۵۰۰ درصد افزایش یافته و قیمت گاز طبیعی نیز در همین بازه بیش از ۵۰۰۰ درصد رشد کرده، آنهم در حالی که فولاد تنها بخش کوچکی از گاز کشور را مصرف میکند.
صنعتی که زیر آتش بازسازی میشود
جریان زیرین این سمینار، جنگ بود. چند تن از بزرگترین تولیدکنندگان فولاد ایران از جمله فولاد مبارکه، فولاد خوزستان، فولاد سفیددشت و آتیه فولاد خاورمیانه از کارخانههایی گفتند که در ماههای اخیر هدف موشک قرار گرفتهاند و اکنون عمدتاً بدون کمک مالی دولت در حال بازسازیاند.
امین ابراهیمی، مدیرعامل فولاد خوزستان، گفت این شرکت طی چهار سال گذشته حدود ۴ میلیارد دلار ارزآوری داشته و مستقیماً ۱۸ هزار نفر را به کار گرفته — مقیاسی که به گفته او همین موضوع را به هدفی عمدی بدل کرده است. به گفته او، ۱۲ کوره مورد اصابت قرار گرفت و کل خسارت وارده ۷۶۹ میلیون یورو برآورد شده؛ واحد فولادسازی این مجموعه از آن پس تنها با تکیه بر منابع داخلی، بدون هیچ حمایت بانکی، به مدار کامل تولید بازگشته است.
در فولاد سفیددشت چهارمحال و بختیاری، طهمورث جوانبخت، مدیرعامل این شرکت، گفت دو موشک تولید کارخانه را از مدار خارج کرده و هشدار داد که بدون مداخله، تولیدکنندگان فولاد ایران ممکن است در سال آینده حتی از نقطه سر به سر هم پایینتر بروند. یارمحمد محمدی از آتیه فولاد خاورمیانه از یک کارخانه نورد میلگرد کاملاً تخریبشده و کارخانه نورد ورقی گفت که تنها شش ساعت از شبانهروز فعال است، بیآنکه با وجود ۸۰۰ کارگر این مجموعه، هنوز کمک مالیای به آن رسیده باشد
سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه اصفهان، بزرگترین تولیدکننده کشور، این لحظه را متفاوت تعریف کرد — نه صرفاً بهعنوان بازسازی، بلکه آزمونی برای تابآوری سازمانی. به گفته او، این شرکت بین سالهای ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴، پیش از خسارات جنگ، بیش از ۱.۵ میلیارد دلار درآمد از دست داده صرفاً به دلیل ناترازی انرژی. استراتژی آینده فولاد مبارکه، به گفته او، بر سه پایه استوار است: خودتامینی انرژی، سیاستگذاری صنعتی حامی تولید، و نوآوری فناورانه برای کاهش مصرف
نبرد عمیقتر: انرژی به چه کسی میرسد؟
زیر لایه خسارات جنگ، اختلافی ساختاریتر درباره نحوه تخصیص انرژی در ایران نهفته است — اختلافی که به گفته مقامات، از بحران فعلی هم فراتر خواهد رفت.
مصطفی رجبی مشهدی، معاون وزیر نیرو، پذیرفت که دولت در گسترش تولید برق با «محدودیت منابع» روبهروست، حتی با آنکه تقاضا سالانه حدود ۵ درصد رشد میکند و هر سال به ۴ هزار مگاوات ظرفیت اضافی نیاز است. او هشدار داد زمستان پیش رو از نظر تامین گاز، به دلیل ظرفیت از دسترفته، ممکن است سختترین زمستان تاکنون باشد.
نمایندگان مجلس تندتر سخن گفتند. احسان قاضیزاده هاشمی، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، گفت ۸۰ درصد از برق و گاز تولیدی کشور به بخش خانگی اختصاص مییابد و همین امر بر صنعت و کشاورزی فشار میآورد؛ او خواستار جدا شدن نیاز انرژی پتروشیمیها که گاز برایشان خوراک است از فولادیها شد که چنین نیستند. غلامرضا دهقان ناصرآبادی، دیگر عضو این کمیسیون، صریحتر بود و کارآمدی مدیریت انرژی کشور را زیر سوال برد، در حالیکه ایران دومین تولیدکننده بزرگ گاز جهان است اما همچنان با کمبود مزمن دستبهگریبان است.
امیر توکلی رودی، از همین کمیسیون، گفت نظامهای سیاسی کشور دهههاست فاقد استراتژی منسجم بودهاند و یادآور شد که هشدارها درباره بحران آب، ۲۵ سال است بیپاسخ مانده
محمدکاظم صباغی، رئیس کمیته انرژی انجمن فولاد، شاید گویاترین تصویر از این عدم توازن را ارائه داد: تولیدکنندگان فولاد ایران ۷۳ درصد از برق مصرفی خود را خودشان تامین میکنند، در حالی که این رقم در جهان برای فولادسازان حدود ۳۰ درصد است باری که صنعت را به کسبوکاری ناآشنا یعنی تولید انرژی برای خود کشانده، آنهم به قیمت کاهش سودآوری. به گفته او، سهم هزینه انرژی در شرکتهای بورسی فولاد تنها در سال گذشته ۴۶ درصد افزایش یافته است.
بازاری که خود را برای دنیای پساحمایتی آماده میکند
شاید مهمترین اظهارات از آنِ سیدعباس حسینی، مشاور وزیر صمت و عضو هیئت عامل ایمیدرو، بود که گفت مزیت انرژی ارزان ایران همان بنیانی که صنعت فولاد کشور بر آن ساخته شده ممکن است در برابر تحولات منطقهای دوام نیاورد. او پرسید اگر این مزیت از بین برود، جایگزین آن چیست؟ او صنعت را ترغیب کرد از هماکنون برای بازاری پساجنگ برنامهریزی کند که بر پایه فولادهای خاص و آلیاژی باشد، نه حجم محصولات عمومی.
اردشیر سعدمحمدی، مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات، بازهای زمانی مشخص کرد: به گفته او، ظرف دو تا سه سال آینده، قیمت انرژی داخلی ایران به سطح قیمتهای جهانی نزدیک خواهد شد و این مزیت هزینهای را کاملاً از بین میبرد و جذابیت این بخش برای سرمایهگذاران را بیشتر تحلیل میبرد. او یادآور شد ارزش کل بازار بورس ایران تنها ۸۵ میلیارد دلار است رقمی که آن را نامتناسب پایین خواند و گفت ارتقای فناوری همچنان میتواند تا ۳۰ درصد از هزینه انرژی در زنجیره فولاد بکاهد، البته اگر سرمایهگذاری لازم محقق شود.
برای صنعتی که تنها چند ماه پیش حمله مستقیم به کورههایش را از سر گذرانده، شاید نبرد بعدی، نبردی خاموشتر باشد: متقاعد کردن دولتی با منابع محدود برای ادامه یارانهدهی به انرژیای که کارخانههایش را اصلاً روشن نگه میدارد.
 |
 |
