در جنوبغربی ایران، در دل خوزستان، کورههایی که روزگاری چهار میلیون تن فولاد در سال تولید میکردند، هنوز رد آسیب حملات اخیر را بر پیکر خود دارند. اما در میان دود و فلز، چیزی دیگر هم در جریان است: تصمیمی سیاسی که میتواند سرنوشت یکی از ستونهای صنعتی ایران را رقم بزند. این تصمیم در قالب یک جمله ساده از سوی مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، بیان شد: برق صنایع، حتی در شرایط کمبود انرژی، نباید قطع شود. برای ناظران بیرونی، این شاید تنها یک اظهارنظر فنی درباره مدیریت شبکه برق به نظر برسد. اما در بطن اقتصاد ایران، این جمله را میتوان اعلامیهای غیررسمی برای اولویتبندی ملی در دوران پس از جنگ دانست.
میراث چهار دههای در معرض آزمون
فولاد خوزستان محصول بیش از چهار دهه سرمایهگذاری، توسعه زیرساخت و تربیت نیروی متخصص است؛ مجموعهای که بهواسطه موقعیت جغرافیایی کمنظیرش، به یکی از حلقههای کلیدی زنجیره فولاد کشور بدل شده. آسیب واردشده به این مجموعه در حملات اخیر، تنها یک رخداد صنعتی نیست، بلکه ضربهای به بخشی از توان تولیدی و اقتصادی ایران محسوب میشود.
اهمیت این مجموعه از مرزهای خوزستان فراتر میرود. فولاد خوزستان تأمینکننده مواد اولیه برای شماری از صنایع پاییندستی کشور از جمله گروه ملی صنعتی فولاد ایران، فولاد اکسین، و واحدهای نوردی نظیر اهواز و کاویان است. دسترسی مستقیم به آبهای آزاد و شبکههای حملونقل ریلی و دریایی نیز این منطقه را به یکی از کمهزینهترین پایگاههای صادراتی فولاد کشور تبدیل کرده؛ هزینه صادرات از این نقطه در حدود ۲ دلار به ازای هر تن است، در برابر ۱۵ تا ۲۰ دلار در بسیاری از واحدهای فلات مرکزی.
دومینوی تصمیمات؛ از کاخ ریاستجمهوری تا وزارت نیرو
آنچه این پرونده را از یک بحران محلی به یک آزمون سیاستگذاری ملی بدل میکند، همراستایی چند لایه از تصمیمگیران است. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، تولید را ستون اقتدار اقتصادی کشور خوانده است. سیدمحمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت، از تولید بهعنوان یک «گفتمان ملی» یاد کرده که باید سیاستهای ارزی، تجاری و مالی را در خدمت بگیرد. عباس علیآبادی، وزیر نیرو، نیز در سفری به خوزستان، از کاهش برنامه خاموشیها و حمایت ویژه از واحدهای تولیدی خبر داده است.
این همصدایی در سطح اجرایی نیز ادامه دارد؛ محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور، در نشستی به ارزیابی دقیق خسارتهای وارده و ضرورت حمایت دولت از روند بازسازی پرداخته است. در همین حال، امین ابراهیمی، مدیرعامل فولاد خوزستان، از آغاز فوری عملیات بازسازی توسط متخصصان داخلی خبر داده و تأکید کرده که اجازه توقف چرخه تولید داده نشده است.
چرا این لحظه اهمیت دارد
آنچه اکنون در خوزستان در جریان است، صرفاً بازگشایی دوباره یک کارخانه نیست. اگر این مجموعه بهطور کامل به مدار تولید بازگردد، اثر آن بهصورت زنجیرهای به صنایع پاییندستی، درآمدهای صادرات غیرنفتی و در نهایت به تصویر کلیتر از توان اقتصادی ایران در دوران پس از جنگ منتقل خواهد شد. در این معنا، تأمین برق پایدار برای یک مجتمع فولادی، به آزمونی تبدیل شده که نشان میدهد آیا وعدههای سیاسی حمایت از تولید، در عمل نیز به واقعیت بدل میشوند یا نه
