آب خلیج فارس به قلب صنعت اصفهان رسید
افتتاح ابرپروژه انتقال آب دریا به فلات مرکزی ایران با محوریت فولاد مبارکه / گامی راهبردی برای قطع وابستگی صنایع از زایندهرود و زمینهسازی بازار آب صنایع
به گزارش رسانه تخصصی فولاد ایران – گزیده جهان فولاد، صبح روز شنبه ۱۵ آذر ۱۴۰۴ (۶ دسامبر ۲۰۲۵)، فاز نخست ابرپروژه ملی انتقال آب دریا به فلات مرکزی ایران با دستور مسعود پزشکیان، رییسجمهور، و با حضور سیدمحمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت، و سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه، بهصورت برخط و با اتصال به مجتمع فولاد مبارکه اصفهان افتتاح شد.
این پروژه، که آب خلیج فارس را از مسیر سیرجان به اصفهان رسانده، هدف اصلی خود را کاهش وابستگی صنایع بزرگ استان به حوضه آبریز زایندهرود و منابع آب زیرزمینی و ایجاد زیرساختی پایدار برای توسعه صنعتی اصفهان تعریف کرده است.
نقش فولاد مبارکه در تأمین فولاد و پیشبرد پروژه
بر اساس گزارش اختصاصی چیلان، ابرپروژه انتقال آب دریا به اصفهان با هزینهای حدود ۳۵ هزار میلیارد تومان به بهرهبرداری رسیده است. فولاد مبارکه در این طرح با تأمین حدود ۶۰۰ تا ۶۱۰ هزار تن ورق فولادی (از جمله فولادهای API X65 و فولادهای ویژه برای فشارها و گریدهای بالا) برای ساخت خط لولهای به طول بیش از ۸۰۰ کیلومتر از سیرجان تا اصفهان، سهمی حدود ۴۲ درصد در پیشبرد و تکمیل این پروژه بر عهده داشته است.
به گفته سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه، در این پروژه بخش قابل توجهی از مسیر انتقال، یعنی حدود ۵۳۰ کیلومتر، به صورت ثقلی طراحی شده تا نیاز به تعدادی از ایستگاههای پمپاژ حذف و مصرف برق به حداقل کاهش یابد؛ اقدامی که پروژه را از منظر انرژی نیز به نمونهای قابل توجه در سطح ملی تبدیل میکند.
زرندی همچنین تأکید کرده است که در اجرای این پروژه، ۴۲ پیمانکار و حدود ۳ هزار نیروی انسانی بهکار گرفته شدهاند و انجام عملیات لولهگذاری در این مقیاس طی حدود دو سال، به عنوان یک رکورد ملی ثبت میشود.
کاهش فشار از زایندهرود و زمینهسازی برای بازار آب صنایع
رییسجمهور در آیین افتتاح پروژه، بر این نکته تأکید کرده که هدف اصلی این طرح، کاهش بار مضاعف بر زایندهرود و سفرههای زیرزمینی و آزادسازی سهم بیشتری از منابع آب برای مردم منطقه و حقابههای زیستمحیطی است. او زایندهرود را «حق مردم منطقه» دانسته و اعلام کرده است که با بهرهبرداری از این طرح، امکان تخصیص آب بیشتر به جریان رودخانه و تالابهای پاییندست، بهویژه تالاب گاوخونی، فراهم میشود.
سعید زرندی نیز این پروژه را مقدمهای برای شکلگیری «بازار آب صنایع استان و صنایع همجوار» معرفی کرده است؛ بازاری که میتواند با سازوکارهای اقتصادی و مدیریتی، مصرف آب در بخش صنعت را شفافتر، قابل پایشتر و بهینهتر کند و زمینه را برای کاهش هدررفت و ارتقای بهرهوری فراهم آورد.
به گفته او، فولاد مبارکه پیش از این کمتر از ۱.۵ درصد از آب زایندهرود را مصرف میکرد، اما با پذیرش مسئولیت اجتماعی، وارد پروژهای شده که هدف آن کاهش وابستگی کل صنایع بزرگ استان به منابع این حوضه آبریز است. در کنار این پروژه، برنامههای گستردهای برای خودکفایی در برق (از جمله توسعه نیروگاه خورشیدی و افزایش ظرفیت تولید برق تا حدود ۴۰۰ مگاوات جدید) نیز در دستور کار فولاد مبارکه قرار دارد تا پایداری انرژی و آب به صورت همزمان تقویت شود.
جزئیات فنی و ملی پروژه انتقال آب دریا
بر اساس گزارشهای رسمی، در این مرحله از طرح، حدود ۸۰۰ کیلومتر لولهگذاری در قطرهای بزرگ (حدود ۱۶۰۰ و ۲۰۰۰ میلیمتر) انجام شده و تأمین، طراحی و اجرای پروژه بهطور کامل توسط ظرفیتهای داخلی صورت گرفته است.
این طرح بخشی از پروژه ملی بزرگتر انتقال آب خلیج فارس و دریای عمان به فلات مرکزی ایران است؛ طرحی که در سالهای گذشته با هدف تأمین آب پایدار برای استانهای صنعتی و کمآب مرکزی و شرقی کشور آغاز شده و با تکمیل سه خط اصلی، قرار است سالانه صدها میلیون مترمکعب آب شیرینشده از دریا به این مناطق منتقل شود.
طبق اظهارات مدیران اجرایی، در فاز فعلی، آب از طریق اتصال به طرح تأمین آب صنایع کرمان و یزد خریداری و به اصفهان منتقل میشود و در گامهای بعدی، ایجاد یک خط لوله اختصاصی از سواحل دریای عمان تا اصفهان برای تأمین پایدار و مستقل آب صنایع این استان در دستور کار قرار دارد.
تأکید بر توسعه پایدار و ملاحظات زیستمحیطی
مهدی جمالینژاد، استاندار اصفهان، در این مراسم پروژه را نمونهای از «غلبه اراده بر جغرافیا» توصیف کرده و گفته است که اجرای طرح با بهرهگیری از فناوریهای پیشرفته نمکزدایی و بازیابی انرژی صورت گرفته و تلاش شده ردپای کربنی، آلایندهها و پسماندهای فرایندی در حداقل ممکن نگه داشته شود.
در عین حال، تأکید مقامات بر احیای تالاب گاوخونی و حفظ حقابههای زیستمحیطی زایندهرود، این پروژه را به یکی از مهمترین محورهای سیاستگذاری آب در کشور تبدیل کرده است. پیادهسازی موفق این طرح میتواند الگویی برای سایر حوضههای آبریز و پروژههای مشابه در ایران باشد؛ بهشرط آنکه سازوکارهای نظارتی، زیستمحیطی و اقتصادی آن بهصورت شفاف و پایدار طراحی و اجرا شوند.
جمعبندی: نقطه عطف برای صنعت فولاد و حکمرانی آب در اصفهان
افتتاح ابرپروژه انتقال آب دریا به اصفهان را میتوان نقطه عطفی در رابطه صنعت فولاد و حکمرانی آب در فلات مرکزی ایران دانست. این طرح، از یک سو با کاهش وابستگی فولاد مبارکه و سایر صنایع بزرگ به زایندهرود و منابع زیرزمینی، ظرفیت تابآوری صنعتی و شهری اصفهان را در برابر خشکسالی افزایش میدهد و از سوی دیگر، زمینه شکلگیری زیرساختهای جدیدی مانند بازار آب صنایع، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در صنعت فولاد، و ارتقای بهرهوری مصرف آب را فراهم میکند.
با توجه به پیچیدگیهای زیستمحیطی، اجتماعی و اقتصادی این طرح، نحوه تحقق عملی شعارهایی مانند «کاهش بار زایندهرود»، «احیای تالاب گاوخونی» و «توسعه پایدار صنعتی» در سالهای آینده، بهعنوان شاخص مهمی برای ارزیابی موفقیت ابرپروژه انتقال آب دریا به اصفهان مورد توجه فعالان حوزه فولاد، محیط زیست و سیاستگذاری آب خواهد بود.
منابع:
چیلان آنلاین، ایرنا، ایلنا، خبرگزاری صداوسیما، فرارو، و دادههای طرح ملی انتقال آب خلیج فارس به فلات مرکزی ایران.
